Restorasyon, Güçlendirme ve Konservasyon

Eski İmaret-i Atik Camii

Yapının taşıyıcı sistemi, özgün taş ve tuğla örgüsü, kubbe ve tonozları, üst örtüsü ile bezemeli iç yüzeyleri bütüncül bir koruma yaklaşımıyla ele alınmaktadır.

İşverenİstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdürlüğü

Konumİstanbul, Fatih

İşin TürüRestorasyon, Güçlendirme ve Konservasyon Uygulamaları

Süreç2022 - Devam Ediyor

DurumDevam Ediyor

Tarihçe ve Mimari Önem

İstanbul’un Orta Bizans döneminden günümüze ulaşan seçkin anıt yapılarından biri.

Eski İmaret-i Atik Camii, İstanbul’un Fatih ilçesinde, Zeyrek çevresindeki tarihî kent dokusu içinde yer almaktadır. Yaygın kabul gören görüşe göre yapı, 11. yüzyılın sonlarında Komnenoslar döneminde inşa edilen Christos Pantepoptes Manastırı’nın kilisesidir.

İstanbul’un fethinden sonra yapı camiye çevrilmiş, çevresindeki manastır birimleri ise Fatih Külliyesi’nin imaret işleviyle ilişkilendirilmiştir. “Eski İmaret” adı da bu tarihî kullanımdan gelmektedir. Yapı; tuğla ve taş almaşık örgüsü, hareketli cephe düzeni, kubbe ve tonoz sistemi ile döneminin mimari karakterini günümüze taşımaktadır.

Uygulamanın temel amacı, yapının tarihî katmanlarını ve özgün malzemesini korurken taşıyıcı güvenliğini, su yönetimini ve uzun vadeli kullanım sürekliliğini birlikte sağlamaktır.

Eski İmaret-i Atik Camii restorasyon öncesi genel görünüm

Restorasyon öncesinde yapı, çevresindeki yoğun kent dokusu içinde ciddi üst örtü, malzeme ve yüzey sorunları taşıyordu.

Mevcut Durum ve Belgeleme

Müdahale kararları, yapının özgün örgüsü ve dönem izleri okunarak geliştirildi.

Uygulama öncesinde üst örtü, kubbeler, tonozlar, beden duvarları ve iç yüzeylerdeki bozulmalar belgelenerek müdahale alanları belirlendi. Çalışmalar sırasında açığa çıkan her özgün ayrıntı, uygulama kararlarının yeniden değerlendirilmesine veri sağladı.

Eski İmaret-i Atik Camii geçici koruma çatısı

Geçici Koruma Sistemi

Yapı, uygulama süresince yağış ve atmosferik etkilerden korunmak amacıyla geçici çatı sistemi altında çalışıldı.

Eski İmaret-i Atik Camii nem ve yüzey bozulmaları

Nem ve Yüzey Sorunları

İç mekânlarda görülen yoğun nem, sıva kayıpları ve kararma alanları müdahale öncesinde ayrıntılı olarak kayıt altına alındı.

Eski İmaret-i Atik Camii belgeleme çalışması

Ölçüm ve Belgeleme

Kubbe ve tonoz yüzeyleri üzerinde yapılan ölçüm ve belgeleme çalışmaları, onarım sınırlarının belirlenmesine esas oluşturdu.

Uygulama Yaklaşımı

Taşıyıcı sistemden üst örtüye, tuğla örgüden bezemeli yüzeylere kadar çok disiplinli müdahale.

Eski İmaret-i Atik Camii’nde temel ve zemin güçlendirme, taş-tuğla örgü onarımları, derz ve sıva uygulamaları, kubbe ve tonoz konservasyonu, üst örtü yalıtımı ile çatı kaplaması aynı koruma programı içinde yürütülmektedir.

Özgün malzemelerin mümkün olan en yüksek oranda korunması, eksik ve bozulmuş bölgelerde uyumlu malzeme kullanılması ve her müdahalenin geri dönülebilirlik ile okunabilirlik ilkeleri doğrultusunda yapılması esas alınmıştır.

01Temel ve zemin güvenliğine yönelik güçlendirme uygulamaları

02Taş ve tuğla almaşık duvarlarda çürütme, tümleme ve derz onarımı

03Kubbe, tonoz ve kemerlerde özgün örgünün konservasyonu

04Üst örtü yalıtımı, kiremit kaplama ve su tahliye düzenlemeleri

Taş ve Tuğla Konservasyonu

Yapının tarihî örgüsü, noktasal ve kontrollü müdahalelerle sağlamlaştırıldı.

Bozulmuş derzler temizlendi, gevşek ve kayıp tuğlalar özgün örgü düzeni dikkate alınarak onarıldı. Cephe ve üst örtüdeki taş-tuğla yüzeylere, mevcut malzemeyle uyumlu harçlarla müdahale edildi.

Tuğla Tümleme

Hasarlı bölgelerde örgü karakteri korunarak tuğla onarımı ve tümleme uygulamaları yapıldı.

Eski İmaret-i Atik Camii derz ve tuğla konservasyonu

Derz Onarımı

Bozulmuş derzler kontrollü biçimde temizlenerek özgün dokuya uyumlu harçlarla yenilendi.

Eski İmaret-i Atik Camii kagir yüzey onarımı

Kâgir Yüzey Koruması

Kemer, kasnak ve duvar yüzeylerindeki malzeme kayıpları noktasal müdahalelerle giderildi.

Kubbe ve Üst Örtü

Özgün kubbe geometrisi korunarak yalıtım ve kiremit kaplama sistemi yenilendi.

Kubbe ve tonoz yüzeylerinde örgü temizliği, malzeme onarımı ve sağlamlaştırma uygulamaları yürütüldü. Üst örtüde su geçirimsizliği sağlandıktan sonra ana kubbe ve çevresindeki örtü yüzeyleri geleneksel görünüme uygun kiremit kaplamayla tamamlandı.