Tamamlanan Proje

Süleyman Paşa Medresesi ve Medrese Camii Restorasyonu

Saathane Meydanı’nın iki önemli vakıf eseri; kâgir güçlendirme, temel iyileştirme, drenaj, ahşap çatı, minare ve iç mekân konservasyonunu kapsayan bütüncül bir uygulamayla koruma altına alındı.

İşverenVakıflar Genel Müdürlüğü, Samsun Bölge Müdürlüğü

KonumPazar Mahallesi, İlkadım / Samsun

İşin TürüRestorasyon, Güçlendirme ve Konservasyon

Uygulama Dönemi2016–2018

DurumTamamlandı

Tarihî Çevre

Saathane Meydanı’nda medrese, cami, Taş Han ve Şifa Hamamı ile birlikte yaşayan bir Osmanlı şehir dokusu.

Hazinedarzade Süleyman Paşa tarafından 1813 yılında kurulan medrese, Samsun İlkadım’daki Pazar Mahallesi’nde, kentin tarihî ticaret merkezinin içinde yer alır. U planlı, açık avlulu ve iki katlı yapı; Medrese Camii’ne açılan yerleşimiyle çevresindeki vakıf eserleriyle güçlü bir mekânsal bütünlük kurar.

1869 Samsun yangını, farklı işlevler ve tekrarlanan onarımlar medresenin özgün plan ve malzeme özelliklerinde önemli değişikliklere yol açmıştır. Yapı 1914’e kadar medrese, daha sonra otel, kahvehane, kamu hizmet binası, iş yeri ve ofis olarak kullanılmıştır.

Restorasyonun ana hedefi, farklı dönemlerden kalan belge değerini korurken medrese ile caminin yapısal güvenliğini ve tarihî çevre içindeki okunabilirliğini yeniden sağlamaktır.

Süleyman Paşa Medresesi ve Medrese Camii uygulama öncesi dış cephe görünümü

Öncesi ve Sonrası

Avlu cepheleri, revaklar ve geç dönem eklektik mimari karakter; özgün izler ve onarım belgeleri esas alınarak yeniden okunur hâle getirildi.

Uygulama öncesinde cephelerde çimento esaslı sıvalar, uyumsuz doğramalar, muhdes bölücü elemanlar, işlevsiz eklentiler ve malzeme kayıpları bulunuyordu. Kontrollü söküm ve raspa sonrasında kâgir duvarlar, revak açıklıkları, taş konsollar, pencere düzenleri ve avlu ilişkileri ayrıntılı biçimde değerlendirildi.

Tamamlamalar, yeni imalatı tarihî malzemeden ayırt edilebilir tutan ve mevcut yapının belge niteliğini örtecek aşırı yenilemeden kaçınan koruma yaklaşımıyla gerçekleştirildi.

Süleyman Paşa Medresesi avlu cephesi restorasyon öncesi

Süleyman Paşa Medresesi avlu cephesi restorasyon sonrası

Revak ve Cephe Düzeni

Üçgen bitimli pencereler, farklı kemer biçimleri, taş konsollar ve kat silmeleri korunarak avlu cephelerinin mimari ritmi yeniden ortaya çıkarıldı.

Süleyman Paşa Medresesi restorasyon öncesi avlu ve merdiven

Süleyman Paşa Medresesi tamamlanan avlu ve merdiven

Avlu ve Dolaşım

Avlu zemini, şadırvan, merdiven, revaklar ve iki kat arasındaki dolaşım; yapının tarihî karakteri ile çağdaş kullanım gerekleri birlikte gözetilerek düzenlendi.

Kâgir Yapı ve Temel Güçlendirmesi

Duvar yüzeyinden temele kadar süreklilik sağlayan, kireç esaslı ve tarihî yapıyla uyumlu bir güçlendirme sistemi uygulandı.

Cami ve medrese duvarlarında çimento esaslı sıvalar kontrollü raspa ile uzaklaştırıldı. Açığa çıkan tuğla ve kâgir örgüde çatlaklar, boşalmalar, malzeme kayıpları ve şakul bozuklukları belgelendi; gerekli bölümlerde çatlak dikişi, örgü tamamlama ve enjeksiyon yapıldı.

Temel duvarları açılarak temizlendi, derzleri boşaltıldı ve yüksek mukavemetli kireç harcıyla onarıldı. Cam elyaf takviyeli kireç harcı ve file uygulaması, taşıyıcı duvarlardan kâgir temellere düşey süreklilik sağlayacak biçimde devam ettirildi. Yapı çevresindeki su etkisini azaltmak için temel seviyesinde drenaj sistemi oluşturuldu.

Süleyman Paşa Medresesi kâgir duvar ve revaklarda restorasyon çalışması

Kâgir Duvarlar

Tuğla örgü, kemer ve duvar bakiyeleri; özgün yapım sistemi, malzeme ve mevcut izler esas alınarak onarıldı.

Süleyman Paşa Medresesi tuğla kemerinde kontrollü onarım

Kemer ve Revaklar

Bozulmuş kemer yüzeylerinde kontrollü raspa, örgü tamamlama ve uygun harçla derz onarımı gerçekleştirildi.

Süleyman Paşa Medresesi avlu merdiveni restorasyon uygulaması

Merdiven ve Avlu Duvarları

Avlu cephesindeki merdiven ve bağlantılı duvarlarda muhdes katmanlar ayıklandı, tarihî doku okunur hâle getirildi.

Minare ve Çatı

Minare onarımı ile geniş açıklıklı ahşap çatı imalatları, yoğun kent dokusu içinde hassas şantiye organizasyonuyla yürütüldü.

Medrese ve caminin mevcut çatı örtüleri ile bozulmuş ahşap elemanları kontrollü biçimde söküldü. Restorasyon projesindeki kot ve eğimlere göre emprenyeli ahşap taşıyıcı sistemler kuruldu; gizli dere, çinko yağmur elemanları ve alaturka kiremit örtüsü tamamlandı.

Minarede iskele, yüzey temizliği, sıva ve taş onarımları ile gerekli yapısal müdahaleler aşamalı biçimde uygulandı. Çalışmalar sırasında medrese avlusundaki tarihî servi ve çevredeki tescilli yapıların korunması öncelikli tutuldu.

Süleyman Paşa Camii minaresinde yapısal güçlendirme çalışması — Minare gövdesindeki yapısal müdahale

Süleyman Paşa Camii minaresi iskeleli restorasyon süreci — Minarede iskele, sıva ve yüzey onarımı

Süleyman Paşa Medresesi ahşap çatı taşıyıcı sistemi — Ahşap çatı makasları ve taşıyıcı sistem

Süleyman Paşa Medresesi çatı ve kiremit uygulaması — Çatı örtüsü ve alaturka kiremit uygulaması

Uygulama Kalemleri

Taşıyıcı sistemden ince işlere kadar medrese ve caminin farklı ihtiyaçları tek koruma programında çözüldü.

Uygulama; araştırma raspaları ve belgeleme ile başlayıp kontrollü söküm, yapısal sağlamlaştırma, özgün mimari elemanların korunması, yeniden kullanım ve çağdaş tesisatların yapıya zarar vermeden yerleştirilmesi aşamalarıyla sürdürüldü.

Kalem işi, taş söve, ahşap minber, vaaz kürsüsü, kapı, pencere ve tavanlarda mevcut izler korunarak uzmanlık gerektiren konservasyon kararları uygulandı.

Sıva ve boya raspalarıyla özgün yüzey araştırması
Muhdes eklentilerin kontrollü sökümü
Kâgir duvarlarda çatlak dikişi ve örgü tamamlama
Hidrolik kireç esaslı enjeksiyon uygulaması
Cam elyaf takviyeli kireç harcı ve file ile güçlendirme
Temel duvarlarının onarımı ve çevre drenajı
Ahşap çatı, gizli dere ve alaturka kiremit örtüsü
Taş söve, silme ve saçak elemanlarının onarımı
Ahşap kapı, pencere ve tavan imalatları
Cami mahfili, minber ve vaaz kürsüsü konservasyonu
Mihrapta araştırma raspası ve kalem işi ihyası
Avlu, şadırvan, merdiven ve çevre düzenlemesi

Süleyman Paşa Medresesi ahşap çatı üzerinde alaturka kiremit uygulaması

Cami ve Medrese İç Mekânları

İbadet mekânının ahşap ve kâgir elemanları korunurken medrese, çağdaş kullanıma uygun ve tarihî karakterini sürdüren mekânlara kavuştu.

Cami içinde muhdes betonarme mahfil kaldırılarak ahşap mahfil yeniden düzenlendi. Ahşap minber, vaaz kürsüsü, tavan ve doğramalarda boya sökümü, onarım ve koruyucu uygulamalar yapıldı. Mihrap yüzeyindeki geç dönem Türk Rokokosu ve barok karakterli kalem işi izleri araştırma raspalarıyla tespit edilerek korunup tamamlandı.

Medrese odaları, koridorlar ve avluya açılan mekânlarda ahşap doğramalar, tavanlar ve döşemeler yenilendi; yeni tesisatlar tarihî dokuya en az müdahale ilkesiyle yerleştirildi.

Süleyman Paşa Camii restore edilen harim, mihrap ve minber — Harim, mihrap, minber ve ahşap tavan

Süleyman Paşa Camii kâgir kemerli iç mekân — Kâgir kemerlerin korunduğu ibadet bölümü

Süleyman Paşa Camii restore edilen ahşap mahfil — Ahşap mahfil ve tavan uygulaması

Süleyman Paşa Medresesi restore edilen iç mekân — Medresede ahşap doğrama ve iç mekân düzeni

Tamamlanan Yapı Bütünü

Medrese, cami ve avlu; Saathane Meydanı’nın tarihî kimliğini güçlendiren bütüncül bir vakıf eserleri topluluğu olarak yeniden görünür oldu.

Uygulama sonunda medresenin U planlı yerleşimi, avlu cephelerinin ritmi, caminin ibadet mekânı ve minarenin kent siluetindeki yeri yeniden okunabilir hâle geldi. Yapısal riskler azaltılırken tarihî malzeme, geç dönem mimari katmanlar ve özgün kullanım izleri birlikte korundu.

Süleyman Paşa Medresesi tamamlanan avlu ve revak cepheleri — Tamamlanan avlu, revaklar ve cepheler

Süleyman Paşa Medresesi şadırvan ve merdivenli avlu görünümü — Şadırvan ve merdiven aksından medrese avlusu

Süleyman Paşa Medresesi ve Medrese Camii tamamlanan dış cepheleri — Medrese ve caminin tarihî çevre içindeki görünümü

Süleyman Paşa Medresesi ve Medrese Camii gece aydınlatması — Tamamlanan yapıların gece görünümü

Sonuç

İki tarihî yapı, temelinden çatısına uzanan kapsamlı bir koruma programıyla yeniden güvenli ve işlevli hâle getirildi.

Süleyman Paşa Medresesi ve Medrese Camii restorasyonu; kâgir yapı güçlendirmesi, hidrolik kireç enjeksiyonu, cam elyaf takviyesi, drenaj, ahşap çatı, minare, kalem işi ve iç mekân uygulamalarını aynı şantiye disiplini içinde birleştirdi.

Proje, Taksim Yapı’nın tarihî kent merkezlerinde farklı yapı türlerini, yoğun çevre koşullarını ve uzmanlık gerektiren koruma imalatlarını birlikte yönetme kabiliyetini gösteren önemli referanslarından biridir.

Süleyman Paşa Medresesi ve Medrese Camii restorasyonu sonrası gece görünümü

Tarihî yapılarda temelden çatıya bütüncül restorasyon.

Taksim Yapı; kâgir güçlendirme, ahşap yapı, malzeme konservasyonu ve nitelikli restorasyon uygulamalarını bilimsel koruma yaklaşımıyla birlikte yürütür.

İletişime Geç