Ceyhan Camii Restorasyonu
Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesi, Köprübaşı Mahallesi’nde, Ceyhan Nehri kıyısında yer alan yaklaşık 175 yıllık tarihi Ceyhan Camii, 6 Şubat 2023 depremlerinde ağır hasar görmüştür. Vakıflar Genel Müdürlüğü kapsamında yürütülen proje ile caminin ahşap karkas gövdesi ve taş minaresi, dönem mimarisine uygun şekilde yeniden inşa edilmektedir.
Ceyhan Nehri Kıyısında 175 Yıllık Bir Cami
Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesine bağlı Köprübaşı Mahallesi’nde, Ceyhan Nehri’nin hemen kıyısında yer alan Ceyhan Camii (Aşağı Cami), yöre halkı arasında 1850 yılında inşa edildiği kabul edilen tarihi bir ibadethanedir. 2026 itibarıyla yaklaşık 175 yıllık geçmişiyle bölgenin önemli dini ve mimari miraslarından biridir.
Yapı; ahşap karkas (hımış) taşıyıcı sistemi, kerpiç ve moloz taş dolgu duvarları ile yaklaşık 14 metre yüksekliğinde ahşap bir minareye sahiptir. Bu özellikleriyle 19. yüzyıl Osmanlı dönemi kırsal cami mimarisinin tipik bir örneğini oluşturur.
Cami, yapısal güvenlik endişeleri nedeniyle 2011 yılında ibadete kapatılmış; 2015 yılında gerçekleştirilen onarım çalışmalarının ardından yeniden hizmete açılmıştır.
6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremler, caminin taşıyıcı sistemine ağır hasar vermiş ve yapıyı yeniden bir restorasyon/yeniden inşa sürecinin konusu haline getirmiştir.
6 Şubat 2023 Depreminin İzleri
Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında yapılan tespitlerde, caminin cephesinde ve ahşap sütunlu giriş revağında yaygın sıva dökülmeleri ile derin çatlaklar tespit edilmiştir. Kerpiç dolgulu bölümlerde kısmi göçmeler görülmüş, yapının taşıyıcı güvenliği ciddi şekilde zedelenmiştir.
Resmi Hasar Tespit Formu Bulguları
Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün “06 Şubat 2023 Depremi Vakıf Kültür Varlıkları Hasar Tespit Formu” kayıtlarına göre yapı; Gaziantep Bölge Müdürlüğü, Kahramanmaraş İli, Elbistan İlçesi, Köprübaşı Mahallesi, 371 ada, 14 parselde, 365 m² yüzölçümüyle tescillidir.
İlk tespitte (19.02.2023) yapı “Ağır Hasar (Kısmi Göçmeler Var)” olarak sınıflandırılmış; taşıyıcı sistemi kârgir, malzemesi doğal taş olarak kaydedilmiştir.
İkinci bir tespitte (07.03.2023, Taha Demirci ve Özge Nihan Güleken tarafından), yapının ahşap karkas/hımış bölümü “Orta Hasar” olarak değerlendirilmiş; taşıyıcı sistem malzemesi ahşap ve kerpiç dolgu olarak not edilmiş, dolgu duvarlarındaki çatlaklara dikkat çekilmiştir.
Bu çift tespit, caminin hem kârgir/taş hem de ahşap karkas bölümlerinin ayrı ayrı değerlendirildiğini ve yapının karma bir hasar profiline sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Toplantı Tutanaklarından Öne Çıkanlar
24.09.2025 tarihli 1. Bilim Kurulu Toplantı Tutanağı’na göre, harimdeki özgün nitelikli ahşap kiriş ve dikmelerin muhafaza edilerek sökülmesine, yapının yeniden inşa edilmek üzere kısmen yıkılmasına karar verilmiştir. Temel kazısı yapılarak bir Temel Uygulama Projesi hazırlanması ve yapısal bir ahşap iskelet oluşturularak bunun moloz taş örgüyle kaplanması kararlaştırılmıştır.
13.02.2026 tarihli 3. Bilim Kurulu Toplantı Tutanağı’nda ise minarenin dönem mimarisine uygun olarak taştan yeniden inşa edilip projeye işlenmesi, gövde duvarlarının çatkılı (ahşap karkas) sistemle inşa edilerek kerpiç/tuğla dolgu kullanılması ve yapının Ceyhan Nehri ile ilişkisini gösteren bir kesitin projeye eklenmesi kararlaştırılmıştır. Nehir taşkın kotlarına ilişkin bilgi için DSİ’ye resmi yazı yazılması da karara bağlanmıştır.
Ayrıca bahçe duvarı mülkiyet sınırlarının idareyle yazışma yoluyla netleştirilmesi, kazı sırasında ortaya çıkan temel duvarlarının projeye dahil edilerek korunması ve zemin iyileştirme projelerinin tamamlanarak Bilim Heyeti’ne sunulması kararlaştırılmıştır.
Taş Minarenin Yeniden Yükselişi
Bilim Kurulu kararı doğrultusunda, ağır hasar gören ahşap minarenin yerine, dönem mimari karakterine uygun taş bir minare inşa edilmektedir. Taş kesim ve işçiliği özenle yürütülmekte, minare kademeli olarak yükseltilerek camiye özgün silüeti yeniden kazandırılmaktadır.
Şantiyeden Son Görünümler
Sahada yürütülen çalışmalar kapsamında, caminin ahşap karkas gövde panelleri hazırlanmakta ve vinç yardımıyla taş temel üzerine monte edilmektedir. Havadan alınan görüntüler, temel ve avlu düzenlemesiyle birlikte inşaatın genel ilerleyişini ortaya koymaktadır.
Restorasyonun Paydaşları
Yüklenici
Taksim Yapı Mimarlık İnşaat Restorasyon Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kontrol Ekibi
Çiğdem Yeşilyurt (Mimar), Süleyman Enez (İnşaat Yüksek Mühendisi)
Bilim Heyeti
Prof. Dr. Kemal Kutgün Eyüpgiller, Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, Prof. Dr. Bekir Eskici, Erdoğan Tunç, Yahya Dilsizoğlu
Depremin İzlerinden Yeniden Ayağa Kalkan Bir Cami
Ceyhan Camii restorasyonu; resmi hasar tespitleri, Bilim Kurulu kararları ve sahadaki uygulama çalışmalarının bir arada yürütüldüğü, özgün mimari karakterin korunmasını hedefleyen kapsamlı bir yeniden inşa sürecidir. Sözleşme kapsamında yürütülen çalışmaların, tahmini olarak 1 Aralık 2026 tarihinde tamamlanarak caminin yeniden ibadete açılması hedeflenmektedir.